Bài này viết cho người sắp đi chuyến xe máy vùng cao đầu tiên. Không phải danh sách đồ mang theo chép từ chỗ khác, mà là những thứ chúng tôi thấy khách hay thiếu, hay hiểu nhầm, hoặc phát hiện ra quá muộn khi đã đứng giữa đèo.
Giấy tờ — chỗ hay sai nhất
Bằng lái quốc tế. Việt Nam công nhận giấy phép lái xe quốc tế cấp theo Công ước Vienna 1968. Loại cấp theo Công ước Genève 1949 — phổ biến ở Mỹ, Anh, Úc, Nhật — không được công nhận. Đây là lỗi hay gặp nhất, và nó chỉ lộ ra khi có chuyện xảy ra: bảo hiểm sẽ hỏi bằng lái trước khi hỏi bất cứ điều gì khác.
Bằng phải có hạng cho phân khối xe bạn định đi. Nhiều người có bằng ô tô nhưng không có hạng mô tô — trên giấy tờ thì đó là không có bằng.
Hộ chiếu và giấy phép vùng biên. Nhiều điểm đáng đến ở Hà Giang, Cao Bằng, Lai Châu nằm trong vành đai biên giới và cần đăng ký trước. Chúng tôi làm thủ tục này cho đoàn, nhưng cần bản chụp hộ chiếu sớm — không phải sáng hôm khởi hành.
Bảo hiểm — đọc kỹ phần loại trừ
Rất nhiều gói bảo hiểm du lịch phổ thông loại trừ tai nạn mô tô, hoặc chỉ chi trả dưới một dung tích nhất định, hoặc chỉ chi trả khi bạn có bằng hợp lệ cho loại xe đó. Hãy tìm đúng chữ “motorcycle” trong phần điều khoản loại trừ trước khi mua, và nếu cần thì mua gói bổ sung.
Chúng tôi không bán bảo hiểm và không hưởng gì từ việc này. Chúng tôi chỉ nói vì đã thấy hậu quả.
Chọn xe — quy tắc ngược với trực giác
Hãy chọn xe nhỏ hơn cái bạn nghĩ mình cần. Đường vùng cao không thưởng cho công suất; nó thưởng cho khả năng xoay xở. Trên một con dốc đá lở rộng hai mét, chiếc 150cc nhẹ đưa bạn qua dễ hơn nhiều so với chiếc adventure 250 kg — và nếu ngã, bạn tự dựng xe lên được.
Nếu bạn chưa từng đi côn tay, hãy nói thật. Học côn tay giữa đèo Mã Pí Lèng không phải là ý hay. Chúng tôi có xe số tự động và xe côn tay, và cũng có phương án ngồi sau xế của chúng tôi — không có gì đáng ngại khi chọn phương án đó.
Trang bị
- Mũ bảo hiểm. Mũ cả hàm hoặc mũ 3/4 có kính. Mũ nửa đầu bán ở chợ không tính là trang bị.
- Găng tay. Món rẻ nhất trong danh sách và là món cứu bàn tay bạn đầu tiên khi ngã.
- Giáp và giày cao cổ. Giáp khuỷu, gối, lưng. Giày cao cổ bảo vệ mắt cá — dép và giày thể thao thì không.
- Áo mưa bộ, không phải áo mưa cánh dơi. Áo cánh dơi bay lên bánh sau là tai nạn thật, không phải chuyện dọa.
- Đồ ấm nhiều lớp. Buổi sáng trên cao nguyên tháng Mười hai có thể dưới 5 độ, buổi trưa lại nắng. Nhiều lớp mỏng hơn một áo dày.
- Túi khô cho điện thoại và giấy tờ. Mỗi mùa đều có vài chiếc điện thoại nằm lại đâu đó.
Thể lực, và điều bạn nên khai báo
Một ngày đường đèo mệt hơn con số cây số gợi ý. Tám mươi cây số ở Hà Giang tiêu tốn nhiều sức hơn hai trăm cây số đường bằng.
Nếu bạn có bệnh nền, đang dùng thuốc thường xuyên, hoặc mới phẫu thuật, xin nói với chúng tôi trước chuyến đi. Không phải để từ chối bạn — mà để người dẫn đoàn biết cần chú ý điều gì và mang theo thứ gì. Ở nhiều đoạn, bệnh viện gần nhất cách hai giờ đường.
Thời tiết và những thứ không đặt lịch được
Mùa khô tháng Mười đến tháng Tư là thời gian đi tốt nhất. Mùa mưa tháng Sáu đến tháng Tám hay sạt lở, và sạt lở không báo trước. Sương mù trên các đèo cao có thể xuống dày trong mười lăm phút.
Vì vậy trong lịch trình của chúng tôi luôn có thời gian dự phòng, và người dẫn đoàn có quyền đổi cung hoặc dừng sớm. Nếu bạn cần đúng lịch đến từng giờ, chuyến đi vùng cao mùa mưa không phải lựa chọn phù hợp.
Tiền, sóng và điện
Mang tiền mặt. Nhiều quán ăn, homestay và cây xăng nhỏ không nhận thẻ, và ứng dụng chuyển khoản cần sóng — thứ không phải chỗ nào cũng có. Sóng mất hẳn ở một số đoạn biên giới. Mang sạc dự phòng; đừng trông vào việc sạc điện thoại trên xe.
Vài điều về cách cư xử
Hỏi trước khi chụp ảnh người khác, nhất là trẻ em. Đừng cho tiền hay kẹo cho trẻ con dọc đường — nó tạo thói quen xin, và thầy cô trong bản là người phải xử lý hậu quả. Được mời rượu ngô thì từ chối lịch sự hoàn toàn được chấp nhận, và nếu bạn còn phải cầm lái trong ngày thì đó là quy định của chúng tôi, không phải lựa chọn.
Câu hỏi nên hỏi trước khi đặt bất kỳ tour nào
Không riêng gì với chúng tôi — hãy hỏi mọi đơn vị bạn đang cân nhắc:
- Người dẫn đoàn có chứng chỉ sơ cấp cứu không?
- Có xe hỗ trợ đi theo không, và nó chở được gì?
- Nếu tôi ngã và không đi tiếp được, quy trình cụ thể là gì?
- Giá đã gồm những gì, và loại trừ những gì?
- Nếu thời tiết xấu phải đổi cung, ai quyết định và chi phí phát sinh tính thế nào?
Đơn vị nào trả lời được năm câu này một cách cụ thể thì đáng tin. Đơn vị nào trả lời chung chung thì bạn nên hỏi tiếp.
