Miền núi phía Bắc có rất nhiều nơi đẹp. Câu hỏi thật ra không phải Hà Giang có đẹp không — mà Hà Giang khác chỗ nào.
Một cao nguyên đá được UNESCO công nhận, và bạn đi xuyên qua giữa nó
Cao nguyên đá Đồng Văn rộng 2.356 km², trải trên bốn huyện Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn và Mèo Vạc, ở độ cao 1.000–1.600 m so với mực nước biển, được UNESCO công nhận là Công viên Địa chất Toàn cầu từ năm 2010.
Điều đáng nói không nằm ở danh hiệu. Đây không phải một điểm tham quan có cổng vào và bán vé, mà là toàn bộ vùng đất bạn chạy xe xuyên qua trong nhiều ngày liền. Đá ở khắp nơi: đá dựng thành vách, đá xếp thành bờ rào, đá chen kín những hốc đất bằng bàn tay mà người H’Mông vẫn tra được hạt ngô vào. Không có đoạn nào là phông nền dựng sẵn.
Con đường Hạnh Phúc
Quốc lộ 4C nối thành phố Hà Giang lên Đồng Văn và Mèo Vạc được mở trong những năm 1959–1965, phần lớn bằng sức người: hàng vạn thanh niên xung phong từ nhiều tỉnh, đục đá bằng búa và choòng, treo mình trên vách ở đoạn Mã Pí Lèng. Người ta gọi nó là Con đường Hạnh Phúc.
Hôm nay bạn chạy xe qua đó trong vài giờ. Nhưng khi dừng lại ở đỉnh Mã Pí Lèng, nhìn xuống dòng Nho Quế xanh như ngọc dưới đáy hẻm vực Tu Sản, sẽ khó mà nghĩ về con đường như một tuyến giao thông đơn thuần.
17 dân tộc, trong đó có những dân tộc ít người nhất Việt Nam
Trên cao nguyên đá có 17 dân tộc cùng sống. Bên cạnh người H’Mông đông nhất là Lô Lô, Pu Péo, Bố Y, Cờ Lao — những cộng đồng chỉ còn vài nghìn người, và gần như chỉ còn ở đây.
Điều đó có nghĩa là một tuần ở Hà Giang, bạn không đi qua “văn hóa vùng cao” nói chung. Bạn qua nhà trình tường của người H’Mông ở Sà Phìn, mái ngói âm dương của người Lô Lô ở Lũng Cú, chợ phiên nơi váy áo của bốn năm dân tộc chen nhau trong một khoảng sân. Mỗi thung lũng một khác.
Ở đây, đường là lý do để đi, không phải cách để đến
Đó là lý do Hà Giang trở thành điểm đến của người đi xe máy chứ không phải của xe du lịch lớn. Đèo nối đèo, cua tay áo nối cua tay áo, và những đoạn đường tuần biên nhỏ đến mức chỉ vừa một xe. Có những cung mà cả buổi sáng bạn không gặp một chiếc ô tô nào.
Cũng vì thế mà Hà Giang không tha thứ cho sự cẩu thả. Sương mù xuống trong mười phút, mặt đường ướt trên nền đá vôi trơn như xà phòng, và cứu hộ thì xa. Đi Hà Giang đúng cách cần người dẫn đường biết chỗ nào nên chạy và chỗ nào nên dừng.
Mùa nào cũng có cớ để lên
- Tháng 10 – 11: tam giác mạch nở, và trời trong nhất trong năm.
- Tháng 1 – 3: hoa đào, hoa mận, hoa cải trên nương; lạnh, có năm có băng giá trên đỉnh.
- Tháng 4 – 6: mùa nước đổ và mùa cấy; chợ tình Khâu Vai họp ngày 27 tháng Ba âm lịch.
- Tháng 9: lúa chín trên các thửa ruộng bậc thang ở Hoàng Su Phì.
Riêng tháng 7 và tháng 8 là mùa mưa, sạt lở nhiều. Chúng tôi hầu như không tổ chức tour trong hai tháng này, và nếu có ai nhận chạy tour cao nguyên đá giữa mùa mưa cho bạn, hãy hỏi kỹ vì sao.
Và điều Hà Giang không có
Không sân bay. Không cáp treo lên đỉnh. Không khu nghỉ dưỡng khép kín để bạn ở trong đó cả tuần mà không gặp ai. Muốn ngủ trên cao nguyên đá thì phải ngủ trong bản, ăn cơm nhà chủ, tắm nước đun bằng củi.
Với nhiều người, đó chính là điểm trừ. Với những người chúng tôi muốn đón, đó lại là toàn bộ lý do để đi.
Ha Giang Experts đặt trụ sở tại Hà Giang. Hướng dẫn viên của chúng tôi là người bản địa, và Ha Giang Hub cùng mạng lưới homestay mà chúng tôi đồng hành cùng các gia đình chủ đất là nơi phần lớn giá trị chuyến đi ở lại với chính vùng đất này.