Ha Giang Experts mang tên Hà Giang, nhưng chúng tôi vẫn giữ và bán song song các cung Điện Biên. Lý do đơn giản: đó là hai chuyến đi khác hẳn nhau, và người đã đi hết cao nguyên đá thường muốn một thứ khác cho lần sau.
Điện Biên khác Hà Giang ở chỗ nào
Hà Giang là đá vôi, là hẻm vực và những con dốc nối nhau liên tục, bản làng dày, mỗi ngày đi chưa tới trăm cây số đã đủ mệt. Điện Biên thì rộng và thưa. Đường dài hơn, khoảng cách giữa hai điểm dừng xa hơn, rừng nhiều hơn và người ít hơn. Ở Hà Giang bạn nhìn xuống; ở Điện Biên bạn nhìn ra xa. Nếu bạn thích cảm giác đi thật sự vào vùng trong, nơi cả buổi chiều không gặp chiếc xe nào ngược chiều, thì đây là cung của bạn.
Cực Tây A Pa Chải
Điểm cực Tây của Việt Nam nằm ở xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé — nơi có cột mốc giao điểm ba đường biên giới Việt Nam, Lào và Trung Quốc. Cột mốc bằng đá hoa cương ba mặt, mỗi mặt quay về một quốc gia, đặt trên đỉnh núi Khoang La San ở độ cao khoảng 1.864 mét. Đây là một trong số rất ít điểm mà một người đi xe máy có thể chạm tay vào một mốc quốc giới ba nước.
Không phải cứ đến là lên được. Khu vực này thuộc vành đai biên giới, phải đăng ký trước với đồn biên phòng sở tại và có cán bộ biên phòng đi cùng lên mốc. Chúng tôi làm thủ tục này trước cho khách và chỉ nhận đoàn khi đã có xác nhận, chứ không đưa khách lên đến nơi rồi mới xoay xở.
Lòng chảo Mường Thanh và năm 1954
Ít nơi nào ở Việt Nam mà địa hình và lịch sử dính vào nhau chặt như ở đây. Đứng trên đồi A1 nhìn xuống, bạn thấy nguyên vẹn hình dạng của một lòng chảo bị bao quanh bởi núi — chính cái hình dạng đã quyết định trận đánh năm 1954. Cách đó vài phút đi bộ là hầm chỉ huy của tướng De Castries, còn nguyên vòm sắt. Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ có bức tranh panorama vẽ toàn cảnh chiến dịch, một trong những tác phẩm hội họa hoành tráng nhất Việt Nam.
Cách trung tâm thành phố khoảng ba mươi cây số, Sở chỉ huy chiến dịch ở Mường Phăng nằm dưới tán rừng già bên hồ Pá Khoang. Đường vào Mường Phăng đi qua rừng và ven hồ, là một trong những đoạn dễ chịu nhất cả chuyến — mát, ít xe, và kết thúc bằng một quãng đi bộ giữa rừng nguyên sinh.
Đèo Pha Đin
Nằm trên quốc lộ 6, ranh giới giữa Sơn La và Điện Biên, Pha Đin là một trong bốn con đèo lớn nhất miền Bắc. Cung đèo cũ hẹp và nhiều cua tay áo, chạy men theo sườn núi; tuyến mới rộng hơn, dễ đi hơn nhưng mất phần hồi hộp. Chúng tôi thường cho đoàn đi tuyến cũ khi thời tiết cho phép.
Người Thái và văn hóa lòng chảo
Mường Thanh là vùng của người Thái đen, với nhà sàn mái thấp, ruộng nước và cách bố trí bản theo dòng suối. Nghệ thuật xòe Thái đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2021. Vào tháng Ba, khi hoa ban nở trắng các sườn đồi, tỉnh tổ chức Lễ hội Hoa Ban — thời điểm đẹp nhất trong năm để đi Điện Biên nếu bạn muốn xem lễ hội chứ không chỉ xem đường.
Tủa Chùa — cao nguyên đá ít người biết
Phía bắc tỉnh, huyện Tủa Chùa có địa hình đá tai mèo rất giống cao nguyên đá Hà Giang, nhưng gần như không có khách du lịch. Ở Sín Chải còn những cây chè shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi mà người Mông vẫn trèo lên hái. Đây là đoạn chúng tôi thích nhất trong toàn tuyến, và cũng là đoạn khó nhất.
Đi vào lúc nào, đi bằng cách nào
Mùa khô từ tháng Mười đến tháng Tư là thời gian đi tốt nhất; tháng Ba có hoa ban, tháng Chín và tháng Mười có lúa chín ở lòng chảo Mường Thanh. Mùa mưa từ tháng Sáu đến tháng Tám thường xuyên có sạt lở trên các tuyến đi Mường Nhé, và chúng tôi không nhận cung A Pa Chải trong giai đoạn này.
Từ Hà Nội, đường bộ theo quốc lộ 6 khoảng 470 km, thường chia làm hai ngày. Sân bay Điện Biên Phủ đã được nâng cấp để đón máy bay thân hẹp cỡ lớn, nên nhiều khách chọn bay đến và nhận xe tại chỗ để dành sức cho phần đường đẹp. Chúng tôi thu xếp được cả hai phương án.
Đi Điện Biên với chúng tôi
Chúng tôi không coi Điện Biên là phiên bản rẻ hơn của Hà Giang. Đây là cung dài, thưa người, đòi hỏi tính toán nhiên liệu và điểm nghỉ kỹ hơn, và phần thưởng cũng khác: một cột mốc ba biên, một lòng chảo mang tên trong sách giáo khoa của cả thế giới, và những buổi chiều đi rất lâu mà không gặp ai.