Hai điểm này nằm cách nhau chưa đầy hai mươi cây số trên cùng một cung đường, và đi cùng nhau thì mới hiểu hết. Một bên là biên giới quốc gia; một bên là câu chuyện về người từng nắm quyền ở chính vùng biên giới ấy.
Cột cờ Lũng Cú
Cột cờ đứng trên đỉnh núi Rồng, thuộc xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn, ở độ cao khoảng 1.470 mét so với mực nước biển. Lá cờ treo trên đỉnh rộng 54 mét vuông — con số tượng trưng cho 54 dân tộc anh em. Cột cờ hiện nay được xây lại và khánh thành năm 2010, trên nền một cột cờ cũ đã tồn tại ở đây từ rất lâu trước đó.
Từ chân núi lên tới đỉnh là một quãng bậc thang khá dài, rồi thêm một cầu thang xoắn bên trong thân cột để lên tới bệ ngắm. Không dốc đến mức nguy hiểm, nhưng ở độ cao này và trong gió, người ít vận động sẽ thở khá mạnh. Hãy để lại đồ nặng dưới xe.
Một điều ít tài liệu du lịch nói rõ: cột cờ không nằm đúng ở điểm cực Bắc của Việt Nam. Điểm cực Bắc thật sự nằm cách đó vài cây số nữa về phía bắc, bên bờ sông Nho Quế, và không có đường cho khách du lịch. Cột cờ là biểu tượng của điểm cực Bắc, không phải bản thân điểm cực Bắc. Chúng tôi nói điều này với mọi đoàn, vì nó không làm chuyến đi kém đi chút nào.
Đứng trên bệ ngắm, phía trước là hai hồ nước dưới chân núi mà người địa phương gọi là “mắt rồng”, xa hơn là đường biên giới chạy giữa những triền đá. Buổi sáng sớm trời thường trong nhất; từ giữa trưa trở đi hay có mù.
Dinh thự họ Vương
Cách Lũng Cú không xa, ở xã Sà Phìn, là dinh thự của dòng họ Vương — thường được gọi là Dinh Vua Mèo. Đây là công trình do Vương Chính Đức, người đứng đầu vùng cao nguyên đá đầu thế kỷ XX, cho xây dựng. Việc xây mất nhiều năm, tốn một khối lượng bạc trắng rất lớn, và thợ được đưa từ nơi khác đến.
Kiến trúc là sự pha trộn hiếm gặp: bố cục nhà Trung Hoa với hai lớp sân trong và mái ngói âm dương, chi tiết trang trí mang mô-típ của người Mông, và một vài yếu tố phương Tây. Nhà làm bằng gỗ pơ mu và đá xanh đục tay; những chân cột đá được kể lại là đã được mài bóng bằng bạc trắng. Xung quanh dinh là hàng sa mộc cao thẳng, trồng để che chắn và cũng để phô trương.
Dinh đã được xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Đây vẫn là nơi con cháu dòng họ Vương có liên hệ, nên hãy đi lại và chụp ảnh với sự chừng mực như khi vào nhà người khác.
Vì sao nên đi cả hai trong một buổi
Cột cờ nói về đường biên hôm nay. Dinh thự nói về việc vùng biên giới này từng được cai quản như thế nào trước khi có đường biên ấy: bằng thuốc phiện, bằng quan hệ với cả người Pháp lẫn các thế lực bên kia biên giới, và bằng uy tín trong cộng đồng người Mông. Đi từ dinh thự lên cột cờ trong cùng một buổi sáng là đi qua một trăm năm lịch sử của cao nguyên đá.
Thông tin thực tế
- Vé: cả hai điểm đều bán vé tham quan. Giá thay đổi theo năm, nên chúng tôi không ghi cố định ở đây.
- Thời gian: mỗi điểm khoảng 45–60 phút nếu đi thong thả; cột cờ lâu hơn nếu bạn leo chậm.
- Vùng biên giới: Lũng Cú nằm sát biên giới. Khách nước ngoài cần mang theo hộ chiếu; một số hoạt động trong khu vực này cần đăng ký trước. Chúng tôi làm thủ tục cho đoàn trước khi khởi hành.
- Flycam: khu vực biên giới có quy định riêng. Đừng bay khi chưa hỏi.
- Mùa: tháng Mười đến tháng Tư trời khô và trong. Tháng Mười một có hoa tam giác mạch ở các thửa ruộng quanh Sà Phìn.
Cả hai điểm đều nằm trên tuyến quốc lộ 4C, trong hầu hết các cung Hà Giang của chúng tôi.